Ηχοκαρδιογραφία αντίθεσης / Contrast Echocardiography

Η ηχοκαρδιογραφία αντίθεσης είναι µία τεχνική υπερηχογραφικής απεικόνισης της καρδιάς, η οποία περιλαµβάνει τη χρήση ειδικών παραγόντων. Προσφέρει µια αρκετά βελτιωµένη οπτική προβολή των καρδιακών δοµών και της ροής του αίµατος.

Οι δύο συνηθισµένοι τρόποι µε τους οποίους πραγµατοποιείται είναι µε τη χρήση αναδευµένου φυσιολογικού ορού (Bubble echo) ή ηχοσκιαγραφικών παραγόντων, δηλαδή διαλυµάτων µε δεσµευµένες µικροφυσαλίδες.

Τροποποιηµένη µέθοδος δίσκων του Simpson / Simpson’s Modified Method of Disks

Η τροποποιηµένη µέθοδος δίσκων του Simpson είναι µία τεχνική που χρησιµοποιείται κατά τη διάρκεια της ηχοκαρδιογραφίας για τη µέτρηση του κλάσµατος εξωθήσεως και όγκου των κοιλοτήτων της καρδιάς, συνηθέστερα της αριστερής κοιλίας.

Πιο αναλυτικά, η κοιλία θα διαιρεθεί σε πολλαπλούς λεπτούς δίσκους από δύο κάθετες όψεις (λήψεις τεσσάρων και δύο κοινοτήτων) µε βάση τα όρια του ενδοκαρδίου.

Με την τεχνική αυτή υπολογίζεται ο όγκος κάθε δίσκου και ο συνολικός είναι το άθροισµα αυτών. Αυτή η µέθοδος βελτιώνει την ακρίβεια λαµβάνοντας υπόψη το ακανόνιστο σχήµα της καρδιάς, ειδικά κατά τη διάρκεια της συστολής και της διαστολής.

Global Longitudinal Strain (GLS) Echocardiography

Το Global Longitudinal Strain (GLS) είναι µία προηγµένη ηχοκαρδιογραφική µέτρηση αξιολόγησης της συσταλτικής λειτουργίας της καρδιάς εκτιµώντας την παραµόρφωση (καταπόνηση-strain) του µυοκαρδίου κατά τη διάρκεια του καρδιακού κύκλου.

Εξετάζεται, συγκεκριµένα, η διαµήκη βράχυνση των ινών της αριστερής κοιλίας χρησιµοποιώντας τεχνολογία speckle-tracking. Αποτυπώνεται ως αρνητικό ποσοστό, µε περισσότερες αρνητικές τιµές να υποδηλώνουν καλύτερη λειτουργία. Είναι ιδιαίτερα χρήσιµο για την ανίχνευση ανεπαίσθητης δυσλειτουργίας του µυοκαρδίου, συχνά πριν συµβούν αλλαγές στο κλάσµα εξώθησης.

Το GLS χρησιµοποιείται συνήθως για την παρακολούθηση της καρδιοτοξικότητας κατά τη διάρκεια της χηµειοθεραπείας, την εκτίµηση της καρδιακής ανεπάρκειας και την αξιολόγηση καταστάσεων, όπως είναι οι µυοκαρδιοπάθειες ή οι βαλβιδοπάθειες της καρδιάς βοηθώντας στην έγκαιρη αξιολόγηση και στη λήψη των κατάλληλων αποφάσεων διαχείρησής τους για τον εκάστοτε ασθενή.

Ηχοκαρδιογραφία αντίθεσης / Contrast Echocardiography

α) Αντίθεση µε τη χρήση αναδευµένου φυσιολογικού ορού (Bubble echo): Η διαδικασία περιλαµβάνει την ενδοφλέβια έγχυση στον ασθενή αναδευµένου φυσιολογικού ορού.

Μέσω αυτής της µεθόδου ανιχνεύονται παρακαµπτήριες οδοί από την δεξιά προς την αριστερή κυκλοφορία, όπως για παράδειγµα ένα ανοιχτό ωοειδές τµήµα [Patent Foramen Ovale (PFO)] ή µία µεσοκολπική επικοινωνία [Atrial Septal Defect (ASD)]. Όταν οι φυσαλίδες εισέλθουν στον δεξιό κόλπο, θα πρέπει, υπό κανονικές συνθήκες, να «φιλτραριστούν» από τους πνεύµονες, διαφορετικά, αν υπάρχει δίοδος παράκαµψης, θα εµφανιστούν στον αριστερό κόλπο.

β) Αντίθεση µε τη χρήση ηχοσκιαγραφικών παραγόντων µε δεσµευµένες µικροφυσαλίδες: Και αυτή η διαδικασία περιλαµβάνει ενδοφλέβια έγχυση, αυτή τη φορά, παραγόντων που περιέχουν µικροφυσαλίδες αερίου. Αυτές είναι σταθεροποιηµένες σε µοριακό κέλυφος και σχεδιασµένες να µη διασπώνται στην κυκλοφορία του αίµατος.

Χάρη σε αυτές ενισχύεται η αντίθεση του ενδοκαρδιακού ορίου µε το αίµα αυξάνοντας την ακρίβεια στην εκτίµηση του κλάσµατος εξώθησης, των διαταραχών της κινητικότητας του µυοκαρδιακού τοιχώµατος και της παρουσίας θρόµβων ή µορφωµάτων εντός της καρδιακής κοιλότητας.

Η ηχοκαρδιογραφία αντίθεσης, ακόµα και στις πιο απαιτητικές περιπτώσεις όπου η ποιότητα των εικόνων είναι χαµηλή, παρέχει βελτιωµένη ακρίβεια. Είναι ασφαλής, αποτελεσµατική και χρησιµοποιείται ευρέως σε ποικίλες δοµικές και λειτουργικές καρδιακές απεικονίσεις.

The PISA method (Proximal Isovelocity Surface Area)

Η µέθοδος Pisa (Proximal Isovelocity Surface Area) χρησιµοποιείται κατά την ηχοκαρδιογραφική µελέτη για την εκτίµηση της σοβαρότητας της βαλβιδικής νόσου, µέσω της εφαρµογής της εξίσωσης συνέχειας (continuity equation), σύµφωνα µε την οποία ο ρυθµός ροής παραµένει σταθερός στις συνδεδεµένες κοιλότητες.

Συγκεκριµένα, υπολογίζεται ο ρυθµός ροής του αίµατος µέσω της βαλβίδας µετρώντας το ηµισφαιρικό σχήµα της σύγκλισης της ροής κοντά στο στόµιό της, σε συνδυασµό µε την ταχύτητα Doppler.

Συµβάλλει έτσι στην εκτίµηση της λειτουργικής επιφάνειας του στοµίου της βαλβιδικής στένωσης ή ανεπάρκειας και κατα συνέπεια στην σοβαρότητα της νόσου.

∆υναµική υπερηχοκαρδιογραφία µε δοβουταµίνη (DSE) / Dobutamine Stress Echocardiography (DSE)

Η δυναµική υπερηχοκαρδιογραφία µε δοβουταµίνη (DSE) είναι µία µη επεµβατική εξέταση, η οποία σχετίζεται µε τη διάγνωση της στεφανιαίας νόσου [ ΣΝ / Coronary Artery Disease (CAD)].

Κατά τη διάρκειά της χορηγείται δοβουταµίνη, ένα φάρµακο που αυξάνει τον ρυθµό και τη συσπαστικότητα της καρδιάς, προσοµοιώνοντας µε άσκηση. Οι ηχοκαρδιογραφικές εικόνες που λαµβάνονται απεικονίζουν την καρδιά σε τρεις φάσεις: σε κατάσταση ηρεµίας, υπό την επίδραση της δοβουταµίνης και στην κατάσταση που έχει επιτευχθεί ο στόχος της καρδιακής συχνότητας για τον εκάστοτε ασθενή, µε σκοπό να αξιολογηθεί η συσπαστικότητα του τοιχώµατός της. Ο φυσιολογικός καρδιακός µυς συσπάται πιο έντονα υπό πίεση, ενώ οι περιοχές που επηρεάζονται από µειωµένη ροή αίµατος (ισχαιµία) εµφανίζουν µειωµένη ή και µηδενική σύσπαση. Αυτό αποτελεί ένδειξη ύπαρξης στεφανιαίας νόσου.

Σε σχέση µε άλλες διαγνωστικές µεθόδους η δυναµική υπερηχοκαρδιογραφία µε δοβουταµίνη πλεονεκτεί σηµαντικά. Αρχικά, συνιστάται σε ασθενείς που δεν µπορούν να υποβληθούν, λόγω σωµατικών δυσκολιών και περιορισµών, σε δοκιµασία κόπωσης µε κυλιόµενο τάπητα (η οποία δεν ενδείκνυται πλέον βάσει ευρωπαϊκών και αµερικανικών κατευθυντηρίων οδηγιών), ενώ µπορεί να αποτελέσει ασφαλέστερη επιλογή για εκείνους που δεν µπορούν ή δεν επιθυµούν να υποβληθούν σε σπινθηρογράφηµα µυοκαρδίου, µια και αποφεύγεται η έκθεση στην ακτινοβολία.

Εκτός αυτού, παρέχεται αξιολόγηση των καρδιακών δοµών και των διαταραχών της κίνησης των τοιχωµάτων σε πραγµατικό χρόνο. Επιπλέον, είναι εξαιρετικά ευαίσθητη και ειδική για την ανίχνευση της στεφανιαίας νόσου και για την εκτίµηση της βιωσιµότητας του µυοκαρδίου σε περιοχές µε προηγούµενη βλάβη, βοηθώντας στην καθοδήγηση των αποφάσεων επαναγγείωσης.

Εποµένως, χάρη στην πολυλειτουργικότητά της και τη διαγνωστική της ακρίβεια, η δυναµική υπερηχοκαρδιογραφία µε δοβουταµίνη αποτελεί ένα πολύτιµο εργαλείο διάγνωσης και αξιολόγησης της στεφανιαίας νόσου για όλους τους ασθενείς, συµπεριλαµβάνοντας και εκείνους που δεν µπορούν (λόγω αντενδείξεων) να υποµείνουν άλλου τύπου εξέταση για την διάγνωσή της.

∆ιοισοφάγεια υπερηχοκαρδιογραφία / Transoesopfageal Echocardiography (TOE)

Το διοισοφάγειο υπερηχοκαρδιογράφηµα (TOE) είναι ένας εξειδικευµένος τύπος υπερηχοκαρδιογραφήµατος, που πραγµατοποιείται µε την εισαγωγή ενός ηχοβολέα (probe) στον οισοφάγο για να ληφθούν λεπτοµερείς εικόνες της καρδιάς. Καθώς βρίσκεται κοντά της, µπορεί να αξιοποιηθεί γι’ αυτόν τον σκοπό, και µάλιστα, οι λήψεις είναι πιο καθαρές και ακριβείς από τις αντίστοιχες µιας τυπικής διαθωρακικής ηχοκαρδιογραφίας, ειδικά για δοµές που καλύπτονται από το θωρακικό τοίχωµα ή τους πνεύµονες.

Το διοισοφάγειο υπερηχοκαρδιογράφηµα χρησιµοποιείται συνήθως για την αξιολόγηση καταστάσεων, όπως οι βαλβιδοπάθειες, οι λοιµώξεις (ενδοκαρδίτιδα) και η ανίχνευση θρόµβων αίµατος στην καρδιά, ιδιαίτερα στον αριστερό κόλπο ή το ωτίο του αριστερού και του δεξιού κόλπου. ∆ιαδραµατίζει κρίσιµο ρόλο στην αξιολόγηση της σοβαρότητας της βαλβιδικής δυσλειτουργίας και καθοδηγεί παρεµβάσεις, όπως επιδιόρθωση ή αντικατάσταση βαλβίδας.

Είναι, επίσης, απαραίτητο κατά τη διάρκεια καρδιοχειρουργικών επεµβάσεων, όπως κατά την επιδιόρθωση της µιτροειδούς βαλβίδας ή το κλείσιµο του ελαττώµατος του κολπικού διαφράγµατος παρέχοντας απεικόνιση σε πραγµατικό χρόνο.

Συνοψίζοντας, οι εικόνες υψηλής ανάλυσης του διοισοφάγειου υπερηχοκαρδιογραφήµατος το καθιστούν ανεκτίµητο µέσο για τη διάγνωση πολύπλοκων καρδιακών παθήσεων και την καθοδήγηση της θεραπείας.

∆υναµική υπερηχοκαρδιογραφία αξιολόγησης βαλβιδοπαθειών /

Valve Stress Echocardiography

Η δυναµική υπερηχοκαρδιογραφία αξιολόγησης βαλβιδοπαθειών είναι µία εξειδικευµένη εξέταση, που χρησιµοποιείται για την αξιολόγηση της λειτουργικότητας των καρδιακών βαλβίδων υπό πίεση (stress), που προκαλείται είτε µέσω άσκησης (διάδροµος ή ποδήλατο) είτε µέσω φαρµακευτικής υποβοήθησης.

Αξιολογείται ο τρόπος µε τον οποίο λειτουργούν οι βαλβίδες και οι γύρω δοµές της καρδιάς κάτω από απαιτητικές συνθήκες ώστε να εντοπιστούν προβλήµατα τα οποία µπορεί να µην είναι εµφανή σε κατάσταση ηρεµίας.

Η εξέταση αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιµη στην εκτίµηση στένωσης βαλβίδας ή παλινδρόµησής της (ανεπάρκεια). Για παράδειγµα, αν υπάρχει στένωση στην αορτική βαλβίδα, µπορεί να εκτιµηθεί η σοβαρότητά της αλλά και το κατά πόσο συµπτώµατα, όπως η δύσπνοια, σχετίζονται µε την υποκείµενη βαλβιδοπάθεια.

Χρησιµοποιείται, ακόµη, για την αξιολόγηση της λειτουργικής ικανότητας των βαλβίδων έπειτα από επιδιόρθωση ή αντικατάσταση.

Συνεπώς, η δυναµική υπερηχοκαρδιογραφία αξιολόγησης βαλβιδοπαθειών, µε τις σηµαντικές πληροφορίες που προσφέρει σχετικά µε τη λειτουργικότητα των βαλβίδων, συµβάλλει στην αξιολόγηση της εξέλιξης της βαλβιδικής νόσου, στον προγραµµατισµό της απαιτούµενης θεραπείας, στην ανάδειξη της ανάγκης πραγµατοποίησης χειρουργικής επέµβασης και στην υπόδειξη της µετέπειτα παρακολούθησης, διασφαλίζοντας πιο ακριβή και εξατοµικευµένη ιατρική περίθαλψη για τον ασθενή.